Here’s an excerpt:

The concert hall at the Syndey Opera House holds 2,700 people. This blog was viewed about 18,000 times in 2011. If it were a concert at Sydney Opera House, it would take about 7 sold-out performances for that many people to see it.

Click here to see the complete report.

Ομιλητές ήταν ο συνάδελφος  κ. Ingo Hauffe (Rechtsanwalt, Αντιπρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Στουτγάρδης, λέκτορας στην Σχολή Διοίκησης και Οικονομικών Επιστημών του Ludwigsburg, μέλος της νομοθετικής επιτροπής του Ομοσπονδιακού Δικηγορικού Συλλόγου Γερμανίας), ο οποίος ανέπτυξε το θέμα „Πρόσφατες εξελίξεις στο επαγγελματικό δίκαιο δικηγόρων στην Γερμανία“ („Berufsrechtliche Entwicklungen in Deutschland“) και ο συνάδελφος κ. Michael Laux (LL.M., S.S.C., Πρόεδρος DAV Ελλάδος, Rechtsanwalt, ειδικευμένος στο εμπορικό και εταιρικό δίκαιο, Solicitor και Notary Public στο Εδιμβούργο της Σκωτίας, Διαιτητής CiArB), οποίος ανέπτυξε το θέμα „Πρόσφατες εξελίξεις στο επάγγελμα του δικηγόρου στη Μεγάλη Βρετανία“ („Marktrechtliche Entwicklungen des Anwaltsberufes in Großbritannien“).

Την εκδήλωση χαιρέτησαν ο κ. Klaus Bormann (Πρόξενος, μόνιμος Αναπληρωτής του γενικού Πρόξενου Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη) και ο οικοδεσπότης συνάδελφος κ. Αβραάμ Κοσμίδης (Μέλος του διοικητικού Συμβουλίου DAV Ελλάδος,  Rechtsanwalt και Δικηγόρος).

Ακολουθεί η δική μου εισαγωγική ομιλία με θέμα «Επαγγελματική κατάσταση των δικηγόρων στην Ελλάδα και ανάγκη αναθεώρησης».

Ευχαριστώ θερμά για την πολύ τιμητική πρόσκληση να συμμετάσχω στη σημερινή εκδήλωση τόσο την DAV όσο και τη φιλόξενη δικηγορική εταιρία ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ και ιδίως τους συναδέλφους Αβραάμ Κοσμίδη και Ζωή Παπαδοπούλου που είχαν την υπομονή και την καλοσύνη να ανεχτούν την κακή μου συνήθεια της τελευταίας στιγμής.

[Ι. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο]

Ξεκινώ χωρίς ιδιαίτερη εισαγωγή με μια σύντομη περιγραφή της ισχύοντος θεσμικού πλαισίου. Ελπίζω να μην κουράσει τους έλληνες συναδέλφους και να φανεί χρήσιμη για τη συζήτηση με τους καλεσμένους μας.

Στην Ελλάδα η πρόσβαση στο δικηγορικό επάγγελμα είναι απολύτως ελεύθερη. Στην πράξη κάθε απόφοιτος νομικής σχολής μετά από 18μηνη άσκηση και μια τυπική εξέταση γίνεται μέλος ενός Δικηγορικού Συλλόγου. Το numerus clausus που ίσχυε παλιότερα καταργήθηκε από το δικτατορικό καθεστώς στα τέλη της δεκαετίας του `60.

Το δικηγορικό επάγγελμα διέπεται από τον Κώδικα Δικηγόρων και στο εσωτερικό δίκαιο έχουν ενσωματωθεί κανονικά και έγκαιρα όλες οι κοινοτικές οδηγίες που το αφορούν.

Οι δικηγόροι είναι υποχρεωτικά μέλη τοπικών δικηγορικών συλλόγων –αυτοί είναι πάνω από 60-, οι οποίοι έχουν τη νομική μορφή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου.

Οι δικηγορικοί σύλλογοι αυτοδιοικούνται πλήρως -άρα χαρακτηρίζονται ως νπδδ σωματειακής μορφής- και είναι αρμόδιοι για το σύνολο της υπηρεσιακής/επαγγελματικής κατάστασης του δικηγόρου (εγγραφή/διαγραφή, μεταθέσεις και πειθαρχικός έλεγχος).

Δεν υπάρχει ούτε εθνικός δικηγορικός σύλλογος ούτε αντιπροσωπευτικό δευτεροβάθμιο όργανο. Υφίσταται μόνο μια χαλαρή δευτεροβάθμια οργάνωση που τη συναπαρτίζουν ισότιμα οι πρόεδροι των δικηγορικών συλλόγων της χώρας.

Το δικηγορικό επάγγελμα επιτρέπεται να ασκείται με εταιρική μορφή. Προβλέπεται μόνο ένας τύπος δικηγορικής εταιρίας, δηλαδή αυτός της αστικής προσωπικής –άρα μη κεφαλαιουχικής. Απαγορεύεται η συμμετοχή δικηγόρου σε διεπαπαγγελματική εταιρία και προς το παρόν δεν επιτρέπεται η σύσταση εταιρίας μεταξύ δικηγόρων που ανήκουν σε σε διαφορετικούς δικηγορικούς συλλόγους. Είναι όμως βέβαιο ότι ο τελευταίος αυτός περιορισμός θα καταργηθεί άμεσα.

Ο Κώδικας Δικηγόρων προβλέπει αυστηρά ασυμβίβαστα με κάθε άλλη επαγγελματική δραστηριότητα και απαγορεύει την ανάληψη διαχειριστικού ρόλου σε οποιαδήποτε εμπορική εταιρία.

Ο Κώδικας Δικηγόρων προβλέπει αυστηρό -αλλά προ πολλού ανεφάρμοστου στην πράξη- σύστημα ελάχιστων αμοιβών με κύριο χαρακτηριστικό ότι η αμοιβή συνίσταται σε ποσοστό επί του αντικειμένου της δίκης ή της σύμβασης. Παράλληλα η φορολογική νομοθεσία έχει καθιερώσει για κάθε δικαστηριακή πράξη έναν κατάλογο ελάχιστων αμοιβών, οι οποίες στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων υπολείπονται κατά πολύ αυτών του κώδικα. Επί των ποσών του καταλόγου υπολογίζονται κρατήσεις υπέρ των δικηγορικών συλλόγων, ασφαλιστικών ταμείων, διανεμητικών λογαριασμών, καθώς παρακράτηση φόρου 15% ως προκαταβολή φόρου εισοδήματος.

Επιτρέπεται η έμμισθη εντολή δικηγόρου με πάγια αντιμισθία, το ποσό της οποίας καθορίζεται από τον Κώδικα Δικηγόρων και δεν διαφοροποιείται για τους in-house δικηγόρους.

Προβλέπεται, τέλος, ως ιδιαίτερος τρόπος αμοιβής η εργολαβία δίκης, δηλαδή αμοιβή σε ποσοστό επί του αντικειμένου της δίκης, που καταβάλλεται όμως μόνο σε περίπτωση νίκης του εντολέα. Στην περίπτωση της εργολαβίας ο δικηγόρος επιβαρύνεται με όλα τα έξοδα.

Πρακτικά στην Ελλάδα, ενώ η δικηγορία διέπεται από ένα «αριστοκρατικό» θεσμικό πλαίσιο, ασκείται σε συνθήκες υπερπληθωρισμού που στην πλειονότητα των περιπτώσεων έχει ως συνέπεια τη συμπίεση των δικηγορικών αμοιβών. Ένα μεγάλο τμήμα του δικηγορικού πληθυσμού ασκεί το επάγγελμα αποσπασματικά ή περιστασιακά και ένα άλλο μεγάλο τμήμα ασκεί το επάγγελμα υπό αδιευκρίνιστες και ατυποποίητες συνθήκες «συνεργασίας», δηλαδή εξάρτησης, από άλλο δικηγόρο. Για μεγάλο διάστημα και μέχρι πρότινος η δικηγορία αποτελούσε μια κοινωνική ομπρέλα προστασίας, που χορηγούσε με σχετικά μικρό κόστος την ένταξη στο φορολογικό και κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα.

[ΙΙ. Η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία (ν. 3919/11 για το άνοιγμα του επαγγέλματος)]

Η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία για το «άνοιγμα» του επαγγέλματος συνίσταται σε δύο μέτρα:

1. Καταργήθηκε η απαγόρευση παράστασης δικηγόρου στα πολιτικά και διοικητικά δικαστήρια άλλης πλην της δικής του δικηγορικής περιφέρειας, χωρίς τη συμπαράσταση τοπικού δικηγόρου. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι εφόσον ο εντολέας αναθέσει τη δικαστική του υπόθεση σε μη τοπικό δικηγόρο, δεν επιβαρύνεται με δεύτερη ελάχιστη αμοιβή.

2. Καταργήθηκε το σύστημα της ελάχιστης προβλεπόμενης αμοιβής και επί της αρχής καθιερώθηκε ότι η αμοιβή συμφωνείται ελεύθερα μεταξύ δικηγόρου και εντολέα. Αν μάλιστα δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, η ανώτερη αμοιβή που μπορεί να αναζητηθεί σε περίπτωση διαφωνίας είναι αυτή του φορολογικού καταλόγου.

Στην πράξη, η μη κατάργηση του φορολογικού καταλόγου και η συνέχιση της εξάρτησης όλων των φορολογικών και λοιπών κρατήσεων από τις αμοιβές που αυτός προβλέπει, έχουν δημιουργήσει ένα ιδιότυπο τεκμήριο δικηγορικών αμοιβών που προς το παρόν διατηρούν αμετάβλητο το καθεστώς των δικηγορικών αμοιβών.

Από όλα αυτά συνάγεται ότι μέχρι στιγμής η όποια αλλαγή δεν είναι μείζων και βρίσκεται μακριά από την αντιμετώπιση της σημερινής παθογένειας του επαγγέλματος ή την προσδοκία μιας νέας προοπτικής του.

Πολύ περισσότερο, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν επήλθε κάποιο περαιτέρω «άνοιγμα» του ήδη ξεχειλωμένου επαγγέλματος. Αντίθετα, το δικηγορικό επάγγελμα παρουσιάζει τάσεις συρρίκνωσης, όχι εξαιτίας θεσμικών αλλαγών στον τρόπο άσκησής του, αλλά εξαιτίας της γενικότερης οικονομικής κατάστασης στην Ελλάδα (η εμπειρική παρατήρηση δείχνει ότι το δικηγορικό εισόδημα παρακολουθεί αναλογικά τη διακύμανση του ΑΕΠ) και της -σε αρκετές περιπτώσεις- δυσβάστακτης, απότομης και απροειδοποίητης φορολογικής επιβάρυνσης των μεσαίων εισοδημάτων.

Η συρρίκνωση θα επιταθεί με τη διαφαινόμενη αύξηση της δαπάνης για την κοινωνική ασφάλιση και την κατάργηση μέρους της δικαστηριακής ύλης. `Ηδη μεγάλος νομικός εκδοτικός οίκος πληροφορεί ότι μέσα στο 2011 4.000 δικηγόροι της Αθήνας μετέφεραν την επαγγελματική τους έδρα στο σπίτι τους.

Επιπλέον, με εξαίρεση την κατάργηση των «τοπικών συνόρων» (που έχει μεγάλη ψυχολογική σημασία, αλλά αφορά σε μικρό μέρος της δικηγορικής ύλης), δεν θεσπίστηκε κάποιο μέτρο μείωσης του δικηγορικού κόστους. Αντίθετα, αυτό πρόσφατα επιβαρύνθηκε με την επιβολή για πρώτη φορά ΦΠΑ -και μάλιστα με συντελεστή 23%- επί της δικηγορικής αμοιβής. Επίσης, όπως είδαμε, ο εύλογος στόχος διατήρησης δημοσίων εσόδων προερχόμενων από την άσκηση της δικηγορίας, οδήγησε πρακτικά στη διατήρηση ενός συστήματος ελάχιστων αμοιβών.

[ΙΙΙ. Υπάρχει πεδίο για νέες μεταρρυθμίσεις;]

Κατά τη γνώμη μου το πεδίο της μεταρρύθμισης πρέπει να μετακινηθεί από τη ρητορεία για το ήδη δεδομένο «άνοιγμα» του επαγγέλματος σε πρακτικά μέτρα για τον εξορθολογισμό του. Αυτός πρέπει να υπηρετήσει τρεις αυτονόητους στόχους: την ποιοτικότερη παροχή δικηγορικής υπηρεσίας, τη δημιουργία διαφανών κι ευέλικτων μηχανισμών προστασίας του δικηγορικού εισοδήματος και τη νομοθετική αντιμετώπιση υπαρκτών, αλλά μέχρι στιγμής μη ρυθμιζόμενων, μορφών παροχής της δικηγορικής υπηρεσίας.

Συγκεκριμένα:

`Οσο πιο ανοικτό είναι το επάγγελμα, τόσο πιο έντονος πρέπει να είναι ο έλεγχος τήρησης της δικηγορικής δεοντολογίας. Επομένως, πρέπει να αναζητήσουμε θεσμούς πειθαρχικού ελέγχου και διαμεσολάβησης μεταξύ δικηγόρων ή δικηγόρων και εντολέων πέρα από τις πελατειακές δεσμεύσεις του δικηγορικού συνδικαλισμού.

`Οσο πιο ανοικτό είναι το επάγγελμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη πληρέστερης κατάρτισης στο στάδιο προ της εισόδου στο επάγγελμα, αλλά και διαρκούς επιμόρφωσης κατά τη διάρκεια της άσκησής του.

`Οσο πιο ανοικτό είναι το επάγγελμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη προστασίας της μεμονωμένης δικηγορικής μονάδας έναντι των ισχυρών εντολέων (τραπεζών, ασφαλιστικών εταιριών, φορέων του δημοσίου κλπ). Μια σκέψη είναι η καθιέρωση συλλογικής διαπραγμάτευσης μεταξύ των δικηγορικών συλλόγων και των αντίστοιχων οργανώσεων των ισχυρών εντολέων για θέματα αμοιβών και όρων παροχής της έμμισθης ή της συστηματικής κατ` αποκοπή δικηγορικής υπηρεσίας.

`Οσο πιο ανοικτό είναι το επάγγελμα, τόσο πιο ισχυρή είναι η ανάγκη για μια κατά το δυνατό ομοιόμορφη άσκησή του, αλλά και για μια ισχυρή και δημοκρατική εκπροσώπηση του κλάδου μακριά από τον τοπικό συντεχνιασμό. `Αρα η θεσμοθέτηση Εθνικού Δικηγορικού Συλλόγου ή έστω αντιπροσωπευτικού δευτεροβάθμιου οργάνου είναι επιτακτική.

`Οσο πιο ανοικτό είναι το επάγγελμα, τόσο πιο ευέλικτες και πολύμορφες παρουσιάζονται οι μορφές παροχής της δικηγορικής υπηρεσίας. Ενδεικτικά, κατά τη γνώμη μου, πρέπει σε κάποιες περιπτώσεις να μειωθεί το κόστος της έμμισθης εντολής προς μικρομεσαίους εντολείς, να διαφοροποιηθεί το μισθολόγιο ανάλογα με το αν η έμμισθη υπηρεσία παρέχεται in-house ή όχι και, κυρίως, να καθιερωθεί ειδικό μισθολόγιο για την παροχή δικηγορικής υπηρεσίας προς δικηγόρο ή δικηγορική εταιρία.

Μπήκα στον πειρασμό αυτών προτάσεων, χωρίς να προχωρήσω σε λεπτομέρειες, κυρίως για να δείξω ότι και από το παράδειγμα της δικηγορίας προκύπτει ότι στην Ελλάδα τα κρισιμότερα μεγέθη δεν βρίσκονται στο δημοσιονομικό πεδίο, αλλά στο κόστος που επιφέρει ο χρόνιος ανορθολογισμός στη λειτουργία των θεσμών.

[IV. Επιλογικές σκέψεις]

Το δικηγορικό επάγγελμα δεν χαρακτηρίζεται πλέον ως «ανοικτό» μόνο λόγω του πλαισίου που το διέπει ή του αριθμητικού του κορεσμού. Είναι «ανοικτό» επειδή ασκείται κι αυτό στο νέο ψηφιακό περιβάλλον που καταργεί τα σύνορα, τις αποστάσεις και τον παραδοσιακό τρόπο προσωπικής επαφής με τον εντολέα ή τον παραδοσιακό τρόπο ανάπτυξης συνεργασιών.

Επομένως, επείγει πάντα -κι αυτό δεν είναι ελληνική υπόθεση- η ρύθμιση, για παράδειγμα, της δικηγορικής διαφήμισης που σήμερα γίνεται άναρχα στο διαδίκτυο ή η τυποποίηση κανόνων για την ηλεκτρονική παροχή δικηγορικής υπηρεσίας.

Το ευρωπαϊκό στοίχημα, για όσους από εμάς πιστεύουν ότι δεν έχει χαθεί, περιέχει και τον επιμέρους αγώνα για μια ομοιόμορφη, αποτελεσματική και δίκαιη δικαιοσύνη στο σύνολο του ευρωπαϊκού χώρου και για το σύνολο των πολιτών που βρίσκονται εντός του.

Επιτρέψτε μου, στο πνεύμα των ημερών, να κλείσω διατυπώνοντας φωναχτά τη σκέψη ότι η δημοσιονομική απειθαρχία του ευρωπαϊκού νότου δεν είναι άσχετη με την κακή ποιότητα των αντίστοιχων εθνικών δικαιοδοτικών μηχανισμών.

Σας ευχαριστώ θερμά για την υπομονή και την προσοχή σας

Αδυνατούμε να αντιληφθούμε το λόγο και την ιδιότητα υπό την οποία οι εκπρόσωποι των δανειστών μας ενδιαφέρθηκαν να πληροφορηθούν στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας της Δικαιοσύνης … Η σημερινή εξέλιξη δεν μπορεί παρά να φέρνει στο μυαλό του κάθε πολίτη το μετεπαναστατικό παρελθόν της Ελλάδας και την εγκατάσταση από τις τότε μεγάλες δυνάμεις του Βαυαρού νομομαθούς Μάουρερ ως μέλους της Αντιβασιλείας … που έφτασε να υπογράψει … τη διαταγή σύλληψης του Κολοκοτρώνη».

Το σχόλιο αυτό για την επίσκεψη της τρόικας στο Πρωτοδικείο Αθηνών και τις συζητήσεις της με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και εκπροσώπους των δικαστικών ενώσεων, αν δεν περνούσε απαρατήρητο, το πολύ πολύ θα απασχολούσε την «Ελληνοφρένεια» ή το «Ράδιο Αρβύλα». Δυστυχώς προέρχεται από τον κ. Γιάννη Αδαμόπουλο, Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων -άρα τα πράγματα σοβαρεύουν: λόγω της ιδιότητας του σχολιαστή (και της ανάρτησής του κειμένου στην επίσημη ιστοσελίδα του ΔΣΑ www.dsanet.gr ) η γραφικότητα, οι τζάμπα κορώνες εθνοπατριωτισμού και ο ανιστόρητος εξυπνακισμός κινδυνεύουν να χαρακτηρίσουν ολόκληρο το δικηγορικό κλάδο.

Γράφω, λοιπόν, στα σοβαρά πριν η σιωπή κι η ανοχή μάς γίνει βάρος στη συνείδηση:

1. `Ολοι γνωρίζουμε ότι για τη δημοσιονομική μας (και όχι μόνο) χρεοκοπία ευθύνεται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό ο ιθαγενής τρόπος λειτουργίας της δικαιοσύνης. Μια άλλη δικαιοσύνη -λιγότερο διαπλεκόμενη, λιγότερο αυτιστιστική, λιγότερο ίδια δηλαδή με την υπόλοιπη Ελλάδα- θα ήταν ένας κάποιος φραγμός στο ξεχαρβάλωμα του κράτους και την καταρράκωση της κοινής λογικής. Συνεπώς όποιος ασχολείται με τη διάσωσή μας από τη χρεοκοπία (προς το παρόν αυτό με τη μεγαλύτερη συνέπεια το πράττουν οι δανειστές) οφείλει να ασχοληθεί και με τον τρόπο απονομής της δικαιοσύνης. `Ισως, μάλιστα, και να άργησε.

2. Είναι ευπρόσδεκτη κάθε προσπάθεια εξωτερικής αξιολόγησης των επιδόσεων της ελληνικής δικαιοσύνης, αφού η εσωτερική της αυτοαξιολόγηση (όπως αυτή εφαρμόζεται με την επιθεώρηση και τον πειθαρχικό έλεγχο των δικαστών) δεν έχει αποδώσει. `Οτι η εξωτερική αυτή αξιολόγηση είναι πλέον «αλλοδαπής» προέλευσης οφείλεται δυστυχώς στο ότι μας έχουν πάρει χαμπάρι διεθνώς. Ούτε κι αυτό είναι καινούργιο. Αρκεί να αναλογιστούμε πόσες φορές έχει εκτεθεί η ελληνική δικαιοσύνη από αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ενίοτε με διατυπώσεις επιεικώς εξευτελιστικές για τη νομολογία των ανώτατων δικαστηρίων μας).

3. Η δράση της τρόικας νομιμοποιείται θεσμικά από την εφαρμογή συγκεκριμένων διεθνών συνθηκών που η χώρα μας συνομολόγησε εδώ και πολλά πολλά χρόνια, αλλά και τη μακρόχρονη συμμετοχή της σε διεθνείς οργανισμούς. Όλα αυτά έγιναν σύμφωνα με όσα προβλέπει και επιτάσσει το Σύνταγμα για τη διεθνή δράση της χώρας. Γι` αυτό είναι πολύ κρύο το πολυφορεμένο εσχάτως αστειάκι που εμφανίζει την τρόικα ως νέα αντιβασιλεία.

4. Παρόλα αυτά γνωρίζουμε από το πρώτο έτος της νομικής ότι η Αντιβασιλεία έφτιαξε για το νεαρό κράτος ποινικό κώδικα, κώδικα πολιτικής δικονομίας και κώδικα ποινικής δικονομίας. Οι βασικές συλλήψεις των νομοθετημάτων αυτών επιβιώνουν μέχρι τις μέρες μας ως αναπόσπαστα τμήματα της κοινής ευρωπαϊκής νομικής παράδοσης. Επίσης, η Αντιβασιλεία συνέλλεξε με σεβασμό τα έθιμα του ελληνικού λαού ανάγοντάς τα σε πηγή του αστικού δικαίου μέχρι την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα. Εξίσου καλά γνωρίζουμε ότι σχεδόν όλες οι νομοθετικές τομές εδώ και χρόνια είναι διεθνούς και ευρωπαϊκής προέλευσης. `Αλλωστε ουδέποτε ενθουσιαζόμασταν με τον εγχώριο κακότεχνο νομοθετικό ακτιβισμό μιας ασύλληπτα βασανιστικής πολυνομίας.

5. Προσωπικά δεν γνωρίζω ποιοι, κατά τον κ. Πρόεδρο του ΔΣΑ, απειλούνται σήμερα με άδικες διώξεις. Μήπως ο Μάκης Ψωμιάδης; Μήπως οι δικαστές που τον δίκασαν έτσι ώστε να μην μπορεί να εκτελεστεί η ποινή της φυλάκισής του για μια ψιλοφοροδιαφυγή των 300.000 ευρώ; Μήπως ο Αντιπρόεδρός του ΔΣΑ που κατηγορείται για συμμετοχή σε στημένα ή μήπως ο αδερφός του Αντιπροέδρου, δηλαδή ο Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου που δουλειά του ήταν να εποπτεύει το ποδόσφαιρο του αδερφού του ώστε να μην υπάρχουν στημένα; Μήπως ο κ. Αγγελάρας του Ελεγκτικού Συνεδρίου που άφησε φέτος χωρίς σχολικά βιβλία τα παιδιά; Ας σοβαρευτούμε, κανείς δεν απειλείται. `Οσο ο κ. Πρόεδρος, ο Αντώνης, ο Χρύσανθος, ο Φαήλος, ο Θύμιος και τ` άλλα παιδιά αμύνονται του πάτριου εδάφους, καμιά τρόικα δεν θα γεμίσει το Μπούρτζι με νέους Κολοκοτρώνηδες.

1. «Κοιτάω εδώ, στην αίθουσα, και βλέπω γύρω μου ανθρώπους της γενιάς μου. Ναι, προσφέραμε, αλλά είμαστε και μια γενιά που φόρτωσε στις επόμενες γενιές δυσβάσταχτα βάρη. Χρωστάμε στους νέους μια διαφορετική τύχη. Τους χρωστάμε πρώτα απ’ όλα το δικαίωμα να ορίζουν οι ίδιοι τη μοίρα τους. Σήμερα, η δική μας γενιά εξακολουθεί να έχει τον πρώτο λόγο στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας. Πράγμα πρωτοφανές, όταν σε ολόκληρο τον κόσμο οι σημερινοί 30ρηδες και 40ρηδες έχουν αναλάβει εδώ και χρόνια την πρωτοκαθεδρία στην εξέλιξη των πραγμάτων. Καθήκον μας, λοιπόν, να δώσουμε στις γενιές που έρχονται το χώρο να αναπνεύσουν και να αναπτυχθούν. Να απελευθερώσουμε τις δικές τους δυνάμεις, που τις χρειαζόμαστε».

`Ισως αυτή ήταν η πιο ενδιαφέρουσα αποστροφή στο λόγο του πρωθυπουργού. `Αραγε ποιοι την προσυπογράφουν; Μήπως όσοι έχουν συμπληρώσει είκοσι χρόνια βουλευτικής θητείας;  Όσοι έκαναν πέντε φορές υπουργοί; `Οσοι κατά καιρούς ψήφισαν νόμους πρόωρης συνταξιοδότησης άλλων; `Η μήπως οι πάνω κάτω συνομήλικοί του δελφίνοι; Δεν θα στοιχημάτιζα οβεράκι…

2. Για πρώτη φορά η πολιτική ηγεσία αναγνώρισε ότι στα θέματα του ενδεχόμενου νέου εκθεσιακού κέντρου και της ανάπλασης του υφιστάμενου κεντρικός συνομιλητής της πολιτείας είναι ο Δήμος Θεσσαλονίκης, αφού γι` αυτά ο πρωθυπουργός συζήτησε μόνο με τον δήμαρχο, τις απόψεις του οποίου άκουσε με προσοχή, ενώ απέφυγε κάθε ενημέρωση από τις διοικήσεις των ΔΕΘ/ HELEXPO. Με τον πιο εύγλωττο τρόπο ο πρωθυπουργός επιβεβαίωσε τη θέση Σηφουνάκη, κατά την παρουσίαση τον περασμένο Απρίλιο του νέου ρυθμιστικού της Θεσσαλονίκης, για διάλογο με το δήμο και εξέταση
της εναλλακτικής προοπτικής των Λαχανόκηπων και έδειξε να μη συμμερίζεται την έκτοτε πολλάκις επαναλαμβανόμενη ακλόνητη βεβαιότητα του κ. Ξυνίδη για τη μετεγκατάσταση της ΔΕΘ στη Σίνδο.

3. Για πρώτη φορά η γενική -κατ` όνομα δε και «διεθνής»- έκθεση του Σεπτεμβρίου αντιμετωπίστηκε από την πολιτική ηγεσία ως ένα επιχειρηματικά αδιάφορο γεγονός, αντιμετωπίστηκε δηλαδή στην πραγματική της διάσταση. Μετά την αποτροπή για υπέρογκη συμμετοχή του δημόσιου τομέα (που πρώτος την υιοθέτησε ο Δήμος Θεσσαλονίκης), ο πρωθυπουργός δεν παραβρέθηκε στον παγκόσμιας πρωτοτυπίας θρησκευτικό αγιασμό και δεν έκανε την καθιερωμένη βόλτα στα περίπτερα των υπουργείων, της αστυνομίας και της πυροσβεστικής. Η αντίστροφη μέτρηση για την κατάργηση της διοργάνωσης επιτέλους επιταχύνθηκε. Το πλασάρισμα της HELEXPO στην πρώτη θέση των ΔΕΚΟ της εργασιακής εφεδρείας απλώς επιβεβαιώνει το μοιραίο.

4. Ωστόσο, για άλλη μια φορά τα εγκαίνια της έκθεσης συνδυάστηκαν με χειροπιαστή εξαγγελία της οικονομικής πολιτικής. Αν και δυσάρεστη, η είδηση των νέων μέτρων βγήκε από το άτυπο υπουργικό συμβούλιο που συνεδρίασε αμέσως μετά την έναρξη της έκθεσης στη Θεσσαλονίκη και παρουσιάστηκε στην καθιερωμένη συνέντευξη τύπου, τη μόνη κατ` έτος τόσο ευρεία συνάντηση του πρωθυπουργού με τα ΜΜΕ όλης της χώρας. `Αλλωστε, κάπου εδώ, χωρίς γενική έκθεση, πρέπει να αναζητήσουμε τη μελλοντική σεπτεμβριανή ατζέντα της Θεσσαλονίκης: έναρξη της διαβούλευσης ενόψει νέου προϋπολογισμού με ένα μεγάλο διεθνές οικονομικό συνέδριο (η Ελλάδα της κρίσης θα είναι για αρκετό καιρό ακόμη ελκυστική για κάτι τέτοιο…) κι από κοντά μια φρέσκια κλαδική διοργάνωση στον τομέα της ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας. Λέμε τώρα…

Μιλώντας στην κάμερα ο Κεμάλ σε κάποια αποστροφή του λόγου του αναφέρεται στην πολυεθνικότητα της αντάρτικης ομάδας που διοικούσε (`Ελληνες, Πομάκοι, Τούρκοι, Βλάχοι και Ρομά μαζί) κι εξιστορεί μ` έναν πολύ ζεστό χαμόγελο τα πειράγματα που αντάλλαζαν μεταξύ τους οι συμπολεμιστές. `Ενας `Ελληνας αντάρτης τού λέει ότι γι` αυτόν δεν τέλειωσε ακόμη η τουρκοκρατία, αφού βρίσκεται υπό τις διαταγές Τούρκου καπετάνιου. Μετά αν και τραγουδάνε μαζί για την Κόκκινη Μηλιά, ο Κεμάλ τον απειλεί ότι θα πάθει ό,τι παθαίναν κάποτε οι ραγιάδες. Η διήγησή του τελειώνει με ό,τι πιο εύστοχο (το παραθέτω όπως το θμάμαι): «τα καλαμπούρια χρειάζονται δημοκρατία κι εμείς τότε είχαμε δημοκρατία –γι` αυτό ανεχόμασταν τα πειράγματα».

`Ερχομαι στο σήμερα. Τι συμπέρασμα άραγε μπορεί να βγάλει κανείς για τη δημοκρατία μας με «μονάδα μέτρησης» την κατανόηση ή, έστω, την ανοχή στο χιούμορ;

—-

* “ Την τελευταία του πνοή άφησε ο Τούρκος μαρξιστής πολιτικός και διανοούμενος Μιχρί Μπελί, γνωστός ως Καπετάν Κεμάλ. Γεννημένος το 1915 στη Συληβρία της Ανατολικής Θράκης, ο Μιχρί Μπελί πολέμησε στο πλάι των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού στη διάρκεια του Εμφυλίου. Από εθνικιστής και εχθρός των Ελλήνων στην περίοδο του ελληνοτουρκικού πολέμου (1919-1922), άρχισε να βλέπει τα πράγματα διαφορετικά με την επίσκεψή του στην Ελλάδα, το 1930, ως μέλος μιας ομάδας Τούρκων, στην τότε προσπάθεια Βενιζέλου και Ατατούρκ για σύσφιγξη των ελληνοτουρικών σχέσεων.

Στη συνέχεια ταξίδεψε για σπουδές στην Αμερική και κατά την περίοδο του κραχ στρατεύτηκε στο αμερικανικό κομμουνιστικό κόμμα. Εγκαταλείποντας την Αμερική, ο Μπελί πέρασε, το 1947, παράνομα στη Θράκη, μέσω Σόφιας, για να ενταχθεί στον Δημοκρατικό Στρατό. Ανέλαβε την αρχηγεία ενός τάγματος 500 ανταρτών (Μουσουλμάνων, Πομάκων και Ελλήνων). Μέχρι το 1949, ο Καπετάν Κεμάλ πολεμούσε και διηύθυνε την κομμουνιστική εφημερίδα «Αγώνας» στην τουρκική γλώσσα.

Επέστρεψε στην Τουρκία και φυλακίστηκε, ενώ αργότερα αυτοεξορίστηκε μέχρι που πριν από μερικά χρόνια επέστρεψε ελεύθερος πια, στη χώρα του. Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη.” (Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 17.8.2011 -περισσότερα http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=302175)

“Οι σημερινοί 45άρηδες είμαστε παιδιά του νόμου πλαίσιου. Στο πανεπιστήμιό του οφείλουμε τη στέρεη και αδογμάτιστη επιστημονική μας συγκρότηση και την προσήλωσή μας στις αξίες της δημοκρατίας και της συμμετοχής. Ωστόσο, τώρα που πέρασαν τα καλύτερά μας χρόνια, πρέπει με λύπη να συμφωνήσουμε ότι έχει εξαντληθεί προ πολλού η δυναμική εκείνης της μεταρρύθμισης. Το πανεπιστήμιό μας γέρασε και κλείστηκε στον εαυτό του. Ποιος, για παράδειγμα, δεν βλέπει τους συνομήλικούς μας πανεπιστημιακούς -αντίθετα με τους 45άρηδες της δεκαετίας του `80- να ερευνούν και να διδάσκουν στις εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες εγκλωβισμού σε νέες ιεραρχίες και ατελείωτες διαδικασίες λεπτών ισορροπιών; Ποιος δεν βλέπει μια ακατανόητη δυσκινησία σε κάθε απόπειρα συνέργειας με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα; Με κάθε ρίσκο η τομή του γόρδιου δεσμού στο ελληνικό πανεπιστήμιο είναι πλέον αναγκαία. Από τη δική μου σκοπιά, μαζί με πολλά άλλα, περιμένω να απελευθερώσει τον ανεκμετάλλευτο πλούτο της νεότερης γενιάς που επιμένει να το υπηρετεί με ανιδιοτέλεια και όραμα.”

Το κείμενο της στήριξης έχει ως εξής:

Πάντα με ενθουσιάζει από την τελική απάντηση του Γιάννη Μανωλεδάκη Το τέλος μιας “κριτικής” (σ. 638) το χωρίο που αναφέρεται στη γλωσσική επάρκεια. Γράφει, λοιπόν:

Η πολύ κομψή, αλήθεια, διατύπωση της υπόνοιας του κ. Ανδρουλάκη για την ανεπάρκειά μου στη γερμανική γλώσσα με αναγκάζει δυστυχώς να του υποδείξω πως, πριν εκφράσει τη δική του υπόνοια για μένα, θα έπρεπε να είχε μερικές ανησυχίες για τη δική του επάρκεια στη μητρική μας γλώσσα και να ρωτούσε κάποιον που ξέρει. `Ετσι, δεν θα έγραφε   ε π- α ν ε ι λ η μ μ έ ν α   το καμιά (στη δημοτική) με δύο μ, το κι “κι`”, τη διαλεκτική “διαλεχτική”, την ιδιοκτησία “ιδιοχτησία” (σαν να προέρχεται από το χτίζω!) κ.ά. ούτε θα χρησιμοποιούσε ανύπαρκτες στα ελληνικά λέξεις όπως λ.χ. “κρυπτικό” ή εκφράσεις όπως “σπουδαιοφανές δήθεν”. `Ολοι μας, βέβαια, εκτός από τους φιλολόγους, έχουμε ελλείψεις ακόμα και στη μητρική μας γλώσσα. Αλλά όταν αυτό συμβαίνει, δεν “νομιμοποιούμαστε”, νομίζω, ασχολούμενοι με την επάρκεια των άλλων στις ξένες γλώσσες.

Σήμερα αποχαιρετούμε το Γιάννη Μανωλεδάκη. Στους άπειρους λόγους να τον θυμόμαστε, ας μην παραγνωρίσουμε ιδίως όσους προδίδει το παραπάνω απόσπασμα.

Παραθέτω το δικό μου σχόλιο* εντός του ορίου των 100 λέξεων  που τέθηκε από τη σύνταξη:

“Η νέα κυβέρνηση διαθέτει τη μέγιστη δυνατή συστράτευση των επιμέρους δυνάμεων που συναπαρτίζουν ένα μεγάλο πολυσυλλεκτικό κόμμα εξουσίας. Θεσμικά αποτελεί προϊόν μίας σαφούς πολιτικής συμφωνίας που προέκυψε -για πρώτη φορά στο πεδίο συγκρότησης κυβερνητικού σχήματος- μετά από συλλογικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες που αφίστανται από το γνωστό μεταπολιτευτικό πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο άσκησης πολιτικής. `Αλλο της χαρακτηριστικό είναι η απουσία εμφανούς κινήτρου υπονόμευσης εκ των έσω, καθώς κάθε προσωπική αστοχία θα χρεώνεται συλλογικά. Επομένως, το νέο κυβερνητικό σχήμα θα επιτύχει αν συνειδητοποιήσει κάθε συνιστώσα του ότι δεν «παίζει» με αντίπαλο το διπλανό της εαυτό, αλλά ότι «πολεμά» με μόνο στόχο την αποτελεσματικότητα, που δεν μπορεί πλέον να προκύπτει μέσα από αναχρονιστικούς συμβιβασμούς.”

*για τα σχόλια των λοιπών συμπολιτών http://www.spnews.gr/index.php/interviews/39-synenteyxeis/9748-anasximatismos