Η δημιουργία του ευρώ ήταν μια μικρή επανάσταση. Για πρώτη φορά στην ιστορία «κόβεται» ένα μη εθνικό νόμισμα, ένα νόμισμα που θα κυκλοφορεί σε μία περιοχή χωρίς ενιαία κρατική κυριαρχία. Με τη σημερινή του κρίση λήγει η πρώτη επαναστατική περίοδος -αισιόδοξη, δογματική, αφελής έως χαζοχαρούμενη αλλά και αυτοκαταστροφική, όπως συμβαίνει στην αρχή κάθε επανάστασης. Κοντά στα δέκα του, λοιπόν, το ευρώ περνά την πρώτη του σοβαρή παιδική ασθένεια (σύνηθες κι αυτό στις επαναστάσεις) και μένει να δούμε αν θα του αφήσει κάποιο ισόβιο κουσούρι ή αν θα το δυναμώσει ακόμη περισσότερο μετά την ίαση.

`Ηδη η συζήτηση για τη διάγνωση έχει προχωρήσει: Η μεσογειακή δημοσιονομική αναιμία βρήκε αδύναμο τον ευρωπαϊκό οργανισμό κι έδειξε ότι η προστασία του κοινού νομίσματος δεν μπορεί να επαφίεται στον a la carte ευρωπαϊκό πατριωτισμό των κατακερματισμένων εθνικών πολιτικών. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, τη στιγμή που ένα κράτος της ευρωζώνης αγωνίζεται να μαζέψει δημόσια έσοδα για να τηρήσει το σύμφωνο σταθερότητας, το παραδιπλανό του να προσφέρεται ως φορολογικός παράδεισος. Δεν μπορεί το κοινό νόμισμα να έχει διαφορετική εσωτερική αξία ανά κράτος είτε εξαιτίας διαφορετικών εισοδηματικών πολιτικών είτε εξαιτίας της ανυπαρξίας ενιαίων κανόνων αποτελεσματικής προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού είτε εξαιτίας της απουσίας κοινής αμυντικής πολιτικής.

Κι επειδή δεν μπορεί, αργά -μα πάρα πολύ αργά, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη των 27- ξεκινά και η συζήτηση για τη θεραπεία: Η κρίση αναπόφευκτα επιταχύνει την πολιτική ενοποίηση, δηλαδή την ενίσχυση της ενιαίας ευρωπαϊκής κυριαρχίας σε βάρος της κατ` ιδίαν εθνικής. (Παρένθεση απαραίτητη για να μην ξεχνιόμαστε στην καθ` ημάς ανατολή: Στην Ελλάδα οι ίδιοι που προ ετών ξιφουλκούσαν κατά του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, σήμερα διατρανώνουν ως αυτονόητη την αξίωση ευρωπαϊκής αλληλεγγύης -πάντα, βέβαια, «με τα λεφτά των άλλων» για να θυμηθούμε την παλιά χρηματιστηριακή κομεντί με τον Ντάνυ Ντε Βίτο)

Μόνο που την πολιτική ενοποίηση δεν μπορεί να την κάνουν ούτε ο -tale quale Καραμανλής- Μπαρόζο ούτε το συμπαθές δίδυμο του Βέλγου πολιτευτού και της αγγλίδος βαρόνης ούτε βέβαια η γραφειοκρατία της ευρωΟΤΟΕ. Την κάνουν οι κυβερνήσεις που, καλές ή κακές, έχοντας την πολιτική νομιμοποίηση και την ευθύνη λογοδοσίας στους λαούς τους οφείλουν να τολμήσουν τομές και ρήξεις με τις κοντόφθαλμες αγκυλώσεις του παρελθόντος.

Μια ματιά στην παγκόσμια γειτονιά αρκεί για να καταλάβουμε τι συνεπάγεται ο συνδυασμός ισχυρής πολιτικής νομιμοποίησης και ξεκάθαρου οράματος. Στις ΗΠΑ φέρνει καθολικό σύστημα υγείας και στην Τουρκία στέλνει το μισό στρατιωτικό κατεστημένο στη φυλακή, ενόσο στην Ευρώπη η εφαρμογή της συνθήκης της Λισαβόνας εξαρτάται από το δείκτη προστασίας του Πολωνού αγρότη και τις ψυχώσεις του Τσέχου προέδρου.

Advertisements