αναγνώσεις


1812kaivevaiaallazei

Την Τετάρτη 27 Ιανουαρίου στο βιβλιοπωλείο ΙΑΝΟΣ στη Θεσσαλονίκη παρουσιάσαμε το βιβλίο της αγαπημένης Αγγέλας Καστρινάκη «Και βέβαια αλλάζει! Αφήγημα για τη Μεταπολίτευση» (εκδ. Κίχλη). Υπό το συντονισμό του Μιχάλη Τριανταφυλλίδη και την παρουσία της συγγραφέως μίλησαν επίσης ο Γιώργος Καστούρας, ο Κώστας Κουτσομητέλης και ο Κώστας Αναγνωστόπουλος.

Παραθέτω την ημέτερη παρέμβαση:

«Με τον τρόπο της Ειρήνης

  1. Θέματα από τον Θουκυδίδη. Με ποιον είμαστε στον πόλεμο.

Ο -ας τον πούμε- Αντώνης ήταν πια βήτα λυκείου, ένα χρόνο ήδη στο Ρήγα και κοπτάτσια στο γραφείο μαθητών. Τρώγαν χρόνο αυτά κι ανησυχούσε για τις πανελλαδικές του χρόνου.  Ζήτησε από τη Μαρία, τη νεαρή καθηγήτριά του στο σχολείο, και τον Ντάνη, τον πανεπιστημιακό άντρα της, κάποιον να του κάνει λίγα αρχαία. «Θα πούμε στην Ειρήνη» είπε ο Ντάνης «είναι πολύ καλή φοιτήτρια και κάποτε μου `πε ότι θέλει να κάνει ιδιαίτερα». «Θα σου αρέσει. Είναι όμορφη κοπέλα και είστε και του ίδιου χώρου», πρόσθεσε η Μαρία. `Ετσι ήταν. Το μάθημα πήγαινε καλά, αμέσως τα βρήκαν και στα πολιτικά. Το άγνωστο που `καναν ήταν συνήθως Θουκυδίδης και λίγος Ξενοφώντας. Μια μέρα η Ειρήνη του είπε: «Όταν ήμουν στο σχολείο, διαβάζαμε με αγωνία τον πελοποννησιακό πόλεμο. Οι αριστεροί βλέπαμε την ήττα των Αθηναίων να `ρχεται, και σκεφτόμασταν με λύπη την ήττα στον εμφύλιο». «Κι εγώ με τους Αθηναίους είμαι» της απάντησε ο Αντώνης «οι Σπαρτιάτες μου μοιάζουν με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας». Τον κοίταξε λίγο υποτιμητικά, λίγο αμήχανα, ίσως και με λίγη πικρή ειρωνεία «δεν ήξερα ότι οι σημερινοί ρηγάδες μαθητές χαίρονται που νίκησαν οι άλλοι στον εμφύλιο» του πέταξε. Ο Αντώνης κατάπιε τη γλώσσα του μέχρι το δημοψήφισμα του Ιουλίου.

  1. Τυπογραφικά δοκίμια. «Πάροδος»

Τέλειωσαν το μάθημα και πήραν μαζί το λεωφορείο για το κέντρο. Πριν κατέβει στη Φλέμιγκ η Ειρήνη του `δειξε κάτι μασούρια με τυπωμένα κείμενα και σημειώσεις στην άκρη. «Τι `ναι αυτά;» τη ρώτησε. «Δεν έχεις ξαναδεί; Είναι τυπογραφικά δοκίμια. Βγάζω το τεύχος του περιοδικού και πάω στη φωτοσύνθεση τις διορθώσεις». Τη θαύμασε πιο πολύ κι από τον Γουτεμβέργιο. Του είπε για την «Πάροδο» που είχε φτάσει κιόλας στο τρίτο ή τέταρτο τεύχος. «Είναι της παράταξης;», τη ρώτησε. «Όχι ρε, αυτοί βγάζουν μια … άσε θα δεις». «Γιατί δεν έρχεσαι αύριο σπίτι που έχουμε συντακτική;». Ψήλωσε όσο ο Φασούλας. Σε λίγους μήνες του τα `μαθε όλα: τυπογραφεία, γραφιστικά, λειτουργία συντακτικής, πως γράφουμε και πως κόβουμε κείμενα. Αυτός τα `δειχνε στον αδερφό του που τέτοια γράμματα τα `παιρνε καλύτερα. Γνώσεις για μια ζωή και κυρίως για το δικό τους περιοδικό, ίδιο η «Πάροδος» της Ειρήνης.

  1. Δεξιά τάση. Τρίτο Συνέδριο

«Και γιατί ψήφισες λευκό στις θέσεις;» τη ρώτησε ο Αντώνης. «Κι άλλοι θα ψήφιζαν, αλλά δεν εκδηλώνονται ακόμη. Αυτά περί της νεολαίας που είναι τάχα εξ ορισμού προοδευτική κοινωνική δύναμη, είναι ξεπερασμένος αριστερισμός». «Δίκιο έχεις» της είπε «ήδη στα σχολεία η ΜΑΚΙ ανεβαίνει». Είπαν κι άλλα, δεν είναι της ώρας, αλλά όλοι τα ξέρετε. «Αν εκλεγώ σύνεδρος, θα πάμε μαζί στο συνέδριο;», «Εννοείται». Η συνεννόηση ήταν περίπλοκη: Ο Αντώνης θυμάται ότι πήραν το τρένο μέχρι τη Λάρισα. Εκεί μαζέψαν τον Πάρη, τον καλό της που τότε ήταν φαντάρος και τώρα είναι στα δεξιά σύννεφα του αριστερού ουρανού (ο ουρανός πάντα είναι μοιρασμένος, μας έλεγε τότε η Κρίστα Βολφ). Συνέχισαν με το κατσαριδάκι του Πάρη. Στη διαδρομή λύθηκαν και οι τελευταίες απορίες. Στο συνέδριο ο Αντώνης τόλμησε και μίλησε. Αν και η ομιλία του («θεσμοί», «μαθητικές κοινότητες», «να αλλάξουμε το σχολείο από τα μέσα») ήταν τέρμα δεξιά, όταν κατέβηκε τον πλησίασε ο γραμματέας της οργάνωσης. Κοντός, χοντρός, φαλακρός, του φαινόταν καμιά εικοσιπενταριά χρόνια μεγαλύτερός του -ήταν ο αρχηγός των άλλων. Μίλησαν πολύ ώρα. «Τι σου έλεγε αυτός», τον ρώτησε η Ειρήνη αυστηρά (όπως όταν έκανε λάθος στους παρελθοντικούς τύπους ή στον μέλλοντα που ήταν κιόλας συντελεσμένος). «Μου `πε ότι θέλει να με προτείνει για το Κου Σου». «Κι εσύ δέχτηκες;» «Όχι, είσαι καλά;» «Μπράβο μικρέ, δεν πήγαν χαμένες τόσες ώρες μάθημα».

Πράγματι δεν πήγαν Αγγέλα μου και σ` ευχαριστώ πολύ!»

 

Advertisements

Aristeidis_Oikonomos_062Γύρω μας γράφονται και δημοσιεύονται άπειρα κείμενα κι είναι κρίμα όταν ανακαλύπτεις ένα διαμαντάκι να μην μοιράζεσαι την πληροφορία –ιδίως όταν η βιβλιογραφική παραπομπή σ` αυτό είναι ανύπαρκτη ακόμη και σε μηχανές ψηφιακής αναζήτησης. Τέτοιο διαμαντάκι είναι το κείμενο του φίλου Παναγιώτη Τσούκα, Πάρεδρου στο ΣτΕ, «ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ, Πολιτική και κοινωνική αμφισβήτηση – Λαϊκή συλλογική συνείδηση, αστικός εκσυγχρονισμός και εθνική ολοκλήρωση στη σκέψη και τη δράση ενός νομικού του ελληνικού 19ου αιώνα».
Πρόκειται για την πυκνή και βιβλιογραφικά απολύτως τεκμηριωμένη (ο μόχθος της δεν κρύβεται) 46σέλιδη συμβολή του Π. Τσούκα στον τιμητικό τόμο του Μαριάνου Καράση, καθηγητή του αστικού δικαίου στη νομική σχολή του ΑΠΘ, «Δίκαιο και θεωρία δικαίου» (εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα, 2014). Πραγματεύεται το δημόσιο βίο του άγνωστού μας Αριστείδη Οικονόμου (Καλάβρυτα 1835 – Αθήνα 1890), σημαντικού ωστόσο νομικού που διετέλεσε ανώτερος δικαστικός, καθηγητής πανεπιστημίου, βουλευτής και εκδότης του πρώτου ελληνικού επιστημονικού περιοδικού πολιτικής οικονομίας («Οικονομική Επιθεώρησις – Πολιτική Οικονομία, Δημοσιονομία, Καταστατική»).
Το κείμενο, με αφορμή τον αδικαίωτο εκσυγχρονιστή Αριστείδη Οικονόμο, εξελίσσεται σε μία πρόκληση αναζήτησης στο μακρινό, αλλά οικείο τελικά, 19ο αιώνα όλης της σύγχρονης παθογένειας του ελληνικού κράτους. Κατά τη γνώμη μου, αν συμπληρωθεί με μια μικρή εισαγωγή για το ιστορικό και θεσμικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο έδρασε ο ήρωάς του, καθώς και με ένα χρονολογικό πίνακα, αξίζει να γίνει προσιτό στο ευρύ κοινό με αυτοτελή έκδοσή του. Υπάρχει, άλλωστε, το λογοτεχνικό του ανάλογο «Θα υπογράφω Λουί» της Ρέας Γαλανάκη για τον Ανδρέα Ρηγόπουλο, συγκαιρινό και συντοπίτη πολιτικό του Αρ. Οικονόμου.
Για του λόγου το αληθές, δηλαδή για την αξία μίας αυτοτελούς έκδοσης, κλείνω με το εισαγωγικό δείγμα γραφής του Π. Τσούκα: «Συχνά η υστεροφημία δεν ακολουθεί μέχρι τέλους τη φήμη, ακόμη και τη μεγάλη και διαρκή. Αποχωρίζεται από αυτή, χαρίζεται σε άλλους για να τους μείνει λίγο-πολύ πιστή και να τους εγκαταλείψει οριστικά ή πρόσκαιρα για χάρη άλλων εκλεκτών της. Η υστεροφημία του Αρ. Οικονόμου δεν στάθηκε τόσο ανθεκτική στον χρόνο όσο ισχυρή ήταν η φήμη του».

assets_LARGE_t_420_54244611Ρούλης, Θεσσαλονίκη του 2040 μ.Χ

Την συμφορά όταν έμαθα, που ο Ρούλης πέθανε,
πήγα στο σύνδεσμο, μ’ όλο που το αποφεύγω
να εισέρχομαι στων Αρειανών τα στέκια,
προ πάντων όταν έχουν θλίψεις ή βλέπουν ματς
-που `ναι το ίδιο.

Στάθηκα σε διάδρομο. Δεν θέλησα
να προχωρήσω πιο εντός, γιατί αντελήφθην
που οι ομόθρησκοι του πεθαμένου μ’ έβλεπαν
με προφανή απορίαν και με δυσαρέσκεια.

Τον είχανε σε μια μεγάλη κάμαρη
που από την άκρην όπου στάθηκα
είδα κομμάτι· όλο τάπητες κίτρινοι,
και κάτι κύπελλα παλαιά ξεγανωμένα.

Στέκομουν κ’ έκλαια σε μια άκρη του διαδρόμου.
Και σκέπτομουν που η προπονήσεις μας και τα εκτός
χωρίς τον Ρούλη δεν θ’ αξίζουν πια·
και σκέπτομουν που πια δεν θα τον δω
στα ωραία κι άσεμνα μπουζούκια μας
να χαίρεται, και να γελά, και ν’ άδει στίχους
με την τελεία του αίσθησι του ελληνάδικου ρυθμού·
και σκέπτομουν που έχασα για πάντα
την εμορφιά του, που έχασα για πάντα
τον νέον που λάτρευα παράφορα.

Κάτι σκουλήκια, κοντά μου, χαμηλά μιλούσαν για
την τελευταία μέρα που έζησε—
στα χείλη του διαρκώς τ’ όνομα του Βικελίδη,
στους ώμους μου κρέμουνταν κίτρινο κασκώλ.—
Μπήκαν κατόπι μες στην κάμαρη
τέσσαρες της Κοινωνίας Μελών, κ’ έλεγαν συνθήματα
ενθέρμως και δεήσεις στον Κούη,
ή στον Φοιρόν (δεν θέλω ούτε τα ονόματα να λέω).

Γνωρίζαμε, βεβαίως, που ο Ρούλης ήταν Αρειανός.
Aπό την πρώτην ώρα το γνωρίζαμε, όταν
πρόπερσι στη δική μας ομάδα είχε μπει.
Μα έπαιζεν απολύτως σαν κ’ εμάς.
Aπ’ όλους μας πιο εύστοχος στα σουτ·
δείχνοντας αφειδώς το τάλαντό του στες αναμετρήσεις.
Για την υπόληψι των οπαδών μας ξένοιαστος,
ρίχνονταν πρόθυμα σε νύχτιες ρήξεις στες οδούς
όταν ετύχαινε η παρέα μας
να συναντήσει αντίθετους χουλιγκάνους.
Ποτέ για τη δική του ομάδα δεν μιλούσε.
Μάλιστα μια φορά τον είπαμε
πως θα τον πάρουμε μαζύ μας στην τέσσαρα θύρα.
Όμως σαν να δυσαρεστήθηκε
μ’ αυτόν μας τον αστεϊσμό: θυμούμαι τώρα.
A κι άλλες δυο φορές τώρα στον νου μου έρχονται.
Όταν στον Κούδα κάμναμε σπονδές,
τραβήχθηκε απ’ τον κύκλο μας, κ’ έστρεψε αλλού το βλέμμα.
Όταν ενθουσιασμένος ένας μας
είπεν, Η συντροφιά μας νάναι υπό
την εύνοιαν και την προστασίαν του Ποντίου,
του παμπλούτου Ιβάν Σαββίδου — ψιθύρισεν ο Ρούλης
(οι άλλοι δεν άκουσαν) «τη εξαιρέσει εμού».

Αρειανοί συνδεσμίται μεγαλοφώνως
για την ψυχή του νέου δέονταν.—
Παρατηρούσα με πόση επιμέλεια,
και με τι προσοχήν εντατική, ετοιμάζονταν
όλα για να τον παν στου Χαριλάου.
Κ’ εξαίφνης με κυρίευσε μια αλλόκοτη
εντύπωσις. Aόριστα, αισθάνομουν
σαν νάφευγεν από κοντά μου ο Ρούλης·
αισθάνομουν που ενώθη, Αρειανός,
με τους δικούς του, και που γένομουν
ξ έ ν ο ς εγώ, ξ έ ν ο ς π ο λ ύ· ένοιωθα κιόλα
μια αμφιβολία να με σιμώνει: μήπως κι είχα γελασθεί
από το πάθος μου, και π ά ν τ α τού ήμουν ξένος.—
Πετάχθηκα έξω απ’ το φρικτό τους σύνδεσμο,
έφυγα γρήγορα πριν αρπαχθεί, πριν αλλοιωθεί
απ’ την αρειανοσύνη τους η θύμηση του Ρούλη.

http://www.kavafis.gr/poems/content.asp?id=63&cat=1

… ευτυχισμένο το 2014!

656Ομιλία στη παρουσίαση του βιβλίου του «Στο ρίσκο της κρίσης. Στρατηγικές της Αριστεράς των δικαιωμάτων» (εκδ. Αλεξάνδρεια)
Θεσσαλονίκη 20.12.2013, βιβλιοπωλείο ΒιβλιοΡΥΘΜΟΣ*

Βρεθήκαμε για να συστήσουμε ένα πολιτικό βιβλίο και να μιλήσουμε για πολιτική.
Αφήνω τους προλόγους για το τέλος και μπαίνω στην ουσία: Ο Δημήτρης έγραψε το βιβλίο του με δύο αγωνίες: Η πρώτη είναι πώς η αριστερά θα κερδίσει την επόμενη εκλογική αναμέτρηση και η δεύτερη είναι πώς δεν θα καταρρεύσει ασκώντας εξουσία.
`Ηδη η ορολογία προδίδει την τακτική που θέτει στην υπηρεσία της στρατηγικής του αγωνίας. Μιλά για την Αριστερά και όχι για τον ΣΥΡΙΖΑ μόλο που δεν κρύβει τη συμπόρευσή του μ` αυτόν. Συστήνει δηλαδή χωρίς περιστροφές πολιτικές ευρύτερων συμμαχιών τόσο για το πριν όσο και για το μετά.
Αξίζει να δούμε την τόλμη με την οποία ανοίγει τη συζήτηση.
Παίρνει δύο «τζιζ» για την αριστερά έννοιες, τις μεταρρυθμίσεις και την ασφάλεια, και με θάρρος τις τοποθετεί στην καρδιά της αριστερής ατζέντας, χωρίς να μένει στα εύκολα διαδικαστικά ευχολόγια περί διαλόγου. Αντίθετα προτείνει θέσεις συμβιβασμού και συμπόρευσης. Στέκομαι στις μεταρρυθμίσεις.
Ο Δημήτρης εισάγει δύο θέσεις.
Η πρώτη είναι ο διαχωρισμός του δικαιώματος από το κεκτημένο και όλοι καταλαβαίνουμε τι εννοεί. Εμένα μου αρέσει και λεκτικά: το δικαίωμα είναι μία διαρκής διεκδίκηση, μία έννοια δυναμική, σε αντίθεση με τη στατικότητα της κτήσης και τη βαρβαρότητας της κατάκτησης. Και πάλι είναι σαφής: πρέπει να αναζητήσουμε το περιεχόμενο της νέας μεταμνημονιακής λιτότητας και κλείνει το μάτι στην έννοια της δίκαιης λιτότητας που εισηγείται ο έτερος φίλος Μάνος Ματσαγγάνης. `Αρα, με γνώμονα την αλληλεγγύη των αδύναμων, θα θυσιαστούν κεκτημένα για να εξασφαλιστεί το ισοδύναμο σε δικαιώματα. Συμφωνώ και επαυξάνω. Αυτή η αναδιανομή νομιμοποιεί και δικαιώνει τη υπεράσπιση κοινωνικών δικαιωμάτων και την υπεράσπιση του πλούτου που πρέπει να παραμείνει στη δημόσια κυριότητα, αλλά συγχρόνως πρέπει και να αφαιρεθεί από την ιδιοτελή νομή του απαξιωμένου πολιτικού και συνδικαλιστικού προσωπικού.
Η δεύτερη θέση είναι εξίσου προκλητική. Πρέπει, λέει, να αναζητήσουμε το περιεχόμενου ενός κρίσιμου 20% που διαστρέφει τη μεταρρυθμιστική πορεία της χώρας, που ακόμη και ορθές επί της αρχής πολιτικές τις καταντά εξουθενωτικές για τους πολίτες και αναποτελεσματικές για τη διοίκηση.
Ο Δημήτρης αποδίδει τη διαστροφή σε ένα νεοφιλελεύθερο ισοπεδωτικό σχέδιο. Δεν συμμερίζομαι πλήρως την ένταση αυτής της θέσης. Η δική μου γνώμη είναι ότι η διαστρέβλωση οφείλεται σε όχι ευκαταφρόνητο βαθμό στο πελατειακό βάρος και τη διαφθορά που φέρει ένα πολιτικό προσωπικό, το οποίο καλείται να μεταρρυθμίσει κάτι που το ίδιο έφτιαξε και εντός του οποίου εξετράφη. Αυτή είναι η αιτία των οριζόντιων μέτρων, με τα οποία τελειώνει διαδικαστικά και απαξιώνεται ουσιαστικά κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια.
`Οσα προηγήθηκαν εξηγούν και μία άλλη πεποίθησή μου. Ο Δημήτρης σπάνια αυτοσυστήνεται ως νομικός. Επιτρέψτε μου όμως να πω ότι είναι από τους λίγους που υπερασπίζονται την τιμή της επιστήμης του συνταγματικού δικαίου στη χώρα. Γι αυτό έχει ιδιαίτερη αξία το κεφάλαιο του βιβλίου που αναφέρεται στο συνταγματικό βερμπαλισμό. Εκεί δείχνει πόσο δημιουργικά έχει ενσωματώσει στη σκέψη του τη διδασκαλία του Μάνεση προτείνοντας την υπεράσπιση του ισχύοντος συντάγματος τόσο έναντι της παραβίασής του από την κυβερνητική πολιτική όσο και έναντι της εξ αριστερών απαξίωσής του που περιέχεται στο δήθεν επαναστατικό αίτημα για ένα νέο σύνταγμα. Δεν επεκτείνομαι γιατί το θέμα ανήκει στην Ιφιγένεια Καμτσίδου. `Αλλωστε τα όρια αυτού του βερμπαλισμού, για τον οποίο ο Δημήτρης μίλησε έγκαιρα, εμφανίστηκαν πρόσφατα στις οθόνες μας υπό τη μορφή του Κατρουγκάλου σε εκπομπή του Πρετεντέρη. Προσθέτω μόνο ότι, μαζί με τον τρέχοντα βερμπαλισμό και δικαστικό ακτιβισμό, αξίζει να ξαναδούμε κριτικά τη συνταγματική νομολογία της εποχής των παχέων αγελάδων, όταν τα στοιχειώδη της κοινωνικής αλληλεγγύης (ΛΑΦΚΑ, πλαφόν στα εφάπαξ κλπ, όλα θεσμικές πρωτοβουλίες της επάρατης για το Δημήτρη κεντροαριστεράς) κρίνονταν αντισυνταγματικά.
Κλείνω με τον πρόλογο που έπρεπε να προηγηθεί. Ο Δημήτρης ξεχωρίζει γιατί ξέρει να ενώνει και όχι να συγκολλά. Ξέρει όχι μόνο να βρίσκει τους κοινούς τόπους αλλά και να στρατολογεί σε κοινές δράσεις. Ξέρει να μετουσιώνει τις ιδέες σε υλοποιήσιμους στόχους. Δεν περιφρονεί τις μικρές νίκες γιατί ξέρει να τις εντάσσει στο συνολικό σχέδιο.
Το βιβλίο του συμπυκνώνει αυτές ακριβώς τις αρετές και γι` αυτό τον ευχαριστώ που με κάλεσε να το παρουσιάσω.
Ευχαριστώ επίσης όλες και όλους εσάς!

* Στην ίδια εκδήλωση για το βιβλίο κατά σειρά μίλησαν οι Ιφιγένεια Καμτσίδου, Μιχάλης Μπαρτζίδης και Γεράσιμος Βώκος. Η παρουσίαση έκλεισε με τις παρατηρήσεις του συγγραφέα.

Για λόγους στοιχειώδους ευγένειας (ήτοι μη αποκάλυψης της λύσης του μυστηρίου) δεν μπορώ να σας εξηγήσω γιατί προσωπικά με ενθουσίασε η «Περαίωση» του Πέτρου Μάρκαρη. Ας πω, τουλάχιστον, ότι έχει να κάνει με μια τυπική ελληνική ιστορία που έζησα από κοντά κατά τη διάρκεια της θητείας μου στη ΔΕΘ. `Οπως κι αυτή του μυθιστορήματος, είχε να κάνει με αρχαιολόγους και μουσεία, κομπιουτεράδες και γραφειοκρατία, άτολμους (το λιγότερο…) πολιτικούς και λοιπούς κρατικούς παράγοντες κοκ -άστο να πάει. Διαβάστε, λοιπόν, γρήγορα το βιβλίο για να μπορούμε να συζητήσουμε με άνεση το τέλος του. Εκτός των άλλων, με αφορμή την επαγγελματική εξέλιξη της κόρης Κατερίνας Χαρίτου ο Μάρκαρης μας χαρίζει ένα τόσο εύστοχο σχόλιο για τη σημερινή δικηγορία, που καθιστά το βιβλίο άξιο διανομής ως ένα και μοναδικό σύγγραμμα στις σύγχρονες νομικές σχολές της επικράτειας.

1 Δεχθήκατε σφοδρή επίθεση τελευταία. Εχετε «ταυτότητα»;
Μου άρεσε πώς όρισε την «ταυτότητα» ο Γιάννης Κουνέλλης:  «Ολα γεννιούνται σε ένα µέρος. Οπουδήποτε υπάρχει ένα γιατί. Οπουδήποτε µια ιστορική υπόθεση γίνεται γλώσσα. Κάθε τόπος φτιάχνει διαφορετική ευαισθησία και ψυχολογία».

2 Δηλαδή;
Γεννήθηκα, µεγάλωσα, σπούδασα και δουλεύω στη Θεσσαλονίκη. Αυτή ορίζει το δικό µου «γιατί».

3 Και το «γιατί» της Θεσσαλονίκης;
Η Θεσσαλονίκη είναι έτοιµη να αλλάξει το «γιατί» της. Να αποτινάξει την εσωστρέφεια και να ανοίξει τον βηµατισµό της χωρίς φοβίες και βαρίδια του παρελθόντος.

4 Πώς κρίνετε τη θητεία στον Δήµο του Βασίλη Παπαγεωργόπουλου;
Ως δικηγόρος παρακολουθώ µε απορία τα δηµοτικά πράγµατα. Η ιδιότητά µου όµως ως ενός διορισµένου κρατικού στελέχους δεν µου επιτρέπει δηµόσια κρίση για τη θητεία ενός εκλεγµένου αντιπροσώπου των συµπολιτών µας.

5 Υπάρχει προοπτική µιας κεντροαριστερής δηµοτικής αρχής; Με ποια πρόσωπα;
Προφανώς. Με όλα µαζί τα πρόσωπα που εκδηλώνουν µέρα µε τη µέρα τη στράτευσή τους σ’ αυτήν την προοπτική.

6 Πώς χαρακτηρίζετε τον νοµάρχη Θεσσαλονίκης;
Τι νόηµα έχουν οι χαρακτηρισµοί; Προσθέτουν κάτι σ’ αυτό που όλοι βλέπουµε;

7 Υπήρξατε δικηγόρος και συνδικαλιστής. Τι σας άφησε αυτή η εµπειρία;
Μάχιµος δικηγόρος συνεχίζω να είµαι. Πολύτιµο συµπέρασµα της συνδικαλιστικής διαδροµής είναι ότι η επαγγελµατική εκπροσώπηση γίνεται αποτελεσµατικότερη όσο αποµακρύνεται από τους καταναγκασµούς των πελατειακών σχέσεων και των συντεχνιακών στερεοτύπων.

8 Γιατί η κυβέρνηση σας επέλεξε για τη ΔΕΘ;
Γιατί εκτιµά ότι µπορεί να αξιοποιήσει στελέχη που προέρχονται από την κοινωνία των πολιτών.

9 Πού οφείλεται η υποβάθµιση της Εκθεσης τα τελευταία χρόνια;
Στην απουσία ενός σαφούς επιχειρηµατικού οράµατος που την έθεσε σταδιακά εκτός του κλαδικού ανταγωνισµού.

10 Τι θα αλλάξει στον τρόπο λειτουργίας της Εκθεσης;
Ελπίζω να αναδείξουµε εκείνο τον δυναµισµό που καθιστά µια δηµόσια επιχείρηση µοχλό ανάπτυξης. Στόχος µας είναι οι υποδοµές της να αποτελέσουν πεδίο συνέργειας µε την πόλη και την επιχειρηµατική κοινότητα.

11 Ο ρόλος της ΗΕLΕΧΡΟ στις νέες συνθήκες;
Η ανάδειξη της καινοτοµίας και της εξωστρέφειας. Η διεθνοποιηµένη επιχειρηµατική της ανάπτυξη είναι όρος για την επιτυχία του εγχειρήµατος της µετεγκατάστασης του εκθεσιακού κέντρου.

12 Θα συνεχίσει η Εκθεση να είναι ο συµβολικός τόπος όπου ανακοινώνεται η κυβερνητική πολιτική;
Γιατί όχι; Κάθε πόλη δικαιούται συµβολικούς ρόλους στην κυβερνητική ατζέντα.

13 Θα συνεχίσουν, µε ευκαιρία την Εκθεση, να έρχονται στελέχη των κρατικών δοµών για ωραία εκδροµικά τριήµερα στη Νύµφη του Θερµαϊκού;
Και πάλι στο χέρι µας είναι το «ωραίο» και το «εκδροµικό» να γίνει και δηµιουργικό. Οι καλύτερες ιδέες κατεβαίνουν όταν αλλάζουµε παραστάσεις.

14 Τι είναι η 1η Διεθνής Εκθεση Αµυνας και Ασφάλειας Defensys που θα γίνει τον Οκτώβριο στον χώρο της Εκθεσης;
Μια µεγάλη κλαδική έκθεση που για πρώτη φορά διοργανώνεται εκτός κέντρου και από δηµόσιο εκθεσιακό φορέα, την κοινοπραξία ΗΕLΕΧΡΟ/ΔΙΠΕΚ, υπό την εποπτεία και της ΔΕΘ αλλά και την αιγίδα του υπουργού Αµυνας.

15 Γιατί υπήρξαν επικριτικά δηµοσιεύµατα για την Defensys;
Το πρόβληµα δεν είναι η επίκριση αλλά η αβασιµότητα. Εποµένως το γιατί ανάγεται στη σφαίρα κινήτρων που δεν µε ενδιαφέρει να διαγνώσω.

16 Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα;
Το ποίηµα της Μαρίας Τοπάλη «Βερµίου κατάβαση», τους «Δακτύλιους του Κρόνου» του Σέµπαλντ και το «Απόψε δεν έχουµε φίλους» της Σοφίας Νικολαΐδου. Τώρα τελειώνω την «Ταπείνωση» του Φίλιπ Ροθ.

17 Πώς κρίνετε το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης;
Το σηµαντικότερο παράθυρο της πόλης στον κόσµο. Οφείλουµε όλοι να σταθούµε στο πλευρό των ανθρώπων του που παλεύουν να λύσουν το δύσκολο οικονοµικό του πρόβληµα.

18 Τι γνώµη έχετε για τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου;
Η αγαπηµένη µου. Η συµµετοχή του κοινού δείχνει τη µεγάλη απήχησή της στον κόσµο της πόλης. Οφείλουµε να την ενισχύσουµε.

19 Καµιά ιδέα…
Για παράδειγµα να τη συνδυάσουµε µε µία κλαδική έκθεση γραφιστικής και εικονογράφησης.

20 Αλλες εκθεσιακές πρωτοβουλίες υπάρχουν;
Η ΔΕΘ οργανώνει δύο περιφερειακές εκθέσεις, µία στην Κοµοτηνή και µία στο Ηράκλειο. Οφείλουµε να ανταποκριθούµε στο αίτηµα του τοπικού επιχειρηµατικού κόσµου για διεθνοποίηση και διοργάνωση κλαδικών εκθεσιακών γεγονότων.

Η Σοφία Νικολαϊδου ποντάρει με ρίσκο: ξύνοντας το παλίμψηστο της Θεσσαλονίκης (εύστοχη η συνομιλία με «Το παλίμψηστο προαύλιο της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης», εκδ. Βάνιας, 1994, του Σάκη Σερέφα) οι παλιές εικόνες δεν είναι ευπρόσδεκτες όχι γιατί τάχα ξυπνούν παλιά μίση και πάθη της πόλης των φαντασμάτων. Απλώς αποδεικνύονται άβολες έτσι όπως αποκαλύπτονται χωρίς την καθαρότητα της σύγχρονης αγιογραφίας. Κι άμα ξεβολεύεις αγιογράφους κι αγιογραφούμενους, όχι μόνο απόψε δεν έχεις φίλους, αλλά από χθες θα κουράζεσαι να μετράς εχθρούς.

Το ρίσκο όμως της βγήκε γιατί το τελευταίο της μυθιστόρημα Απόψε δεν έχουμε φίλους (εκδόσεις Μεταίχμιο) δεν μένει στο γραμμικό ξεφλούδισμα της επιφάνειας. Ανακαλύπτει, αντίθετα, σε ποια υλικά κρύβονται «πρώτες ύλες» και, ακόμη καλύτερα, πώς καταντούν με την ανακύκλωση.

Δοσίλογοι, ταγματασφαλίτες και μαυραγορίτες κρύβονται χρόνια τώρα στο αρχείο του Εφετείου. Ο ιστορικός Στράτος Δορδανάς τους βρήκε εκεί. Στο δικό του βιβλίο (‘Ελληνες εναντίον Ελλήνων. Ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944, εκδόσεις Επίκεντρο) τους περιγράφει έναν προς έναν. Από κει η Σοφία Νικολαϊδου ζωντανεύει τρεις και τους παρακολουθεί μέχρι σήμερα. Δεν εκδηλώνει μίσος, όχι επειδή επικροτεί τη λήθη ούτε επειδή με ψυχή βαθιά ανακαλύπτει την αξία της συμφιλίωσης. Απλώς τώρα, στην ανακύκλωσή τους, είναι αστείες αμετανόητες καρικατούρες. Φορούν μέχρι τα γεράματα τις γερμανικές τους στολές και παίζουν κάτι σαν στρατέγκο για να νικήσει η Βέρμαχτ. Γι` αυτό, χωρίς να συμψηφίζει τα άκρα, προτιμά να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της στις παράπλευρες απώλειες. Τέτοια απώλεια είναι, για παράδειγμα, η πορεία όσων -και δεν είναι λίγοι- αναγκάστηκαν να επιβιώσουν στο μεσαίο χώρο της ιστορίας. Είναι αυτοί που χάνοντας το φωτοστέφανο του ηρωισμού και της συνέπειας απώλεσαν το δικαίωμα στη δική τους μαρτυρία, όπως ο Ντόκος του μυθιστορήματος, ο σιωπηρός δικαστικός υπάλληλος, που πεθαίνει χωρίς να μιλήσει στην κόρη του ούτε για την αντιστασιακή του δράση ούτε για τη μετέπειτα συμπόρευσή του με τη δεξιά.

Το πανεπιστήμιο του νόμου πλαίσιο κάνει ό,τι μπορεί για να κρύψει τη νέα ιεραρχία που σιγά σιγά αναδείχτηκε στη θέση της έδρας. Η Σοφία Νικολαϊδου μιλά χωρίς δισταγμό για τη λογοκλοπή του μεγάλου σε βάρος της δουλειάς του μικρού, για την αυθεντία της κορυφής που στραγγαλίζει την έρευνα και για τις κυρώσεις που συνεπάγεται η επιμονή στην αποκλίνουσα γνώμη. Δεν ισοπεδώνει γιατί και πάλι ξέρει να μετρά τις εποχές. `Ο,τι ήταν κάποτε πρώτη ύλη ζωής ή θανάτου, τώρα η ανακύκλωσή του γεννά ένα παιχνίδι συσχετισμών με έπαθλο μια ματαιόδοξη ακαδημαϊκή εξουσία. Στις σχέσεις αυτές η συγγραφέας τοποθετεί την πιο ενδιαφέρουσα ανατροπή. Ερευνητικό ερέθισμα του υποψήφιου διδάκτορα γίνεται η αδυναμία του να αποδεχτεί την ιδέα της επιστημονικής του σύμπτωσης με τον αδίστακτο επιβλέποντα. Και πάλι η Νικολαϊδου γνωρίζει τις συνέπειες της ανακύκλωσης. Η οργή του ήρωά της που ζει στον κόσμο του χθες δεν επαρκεί για να αφεθεί στη δίνη της βίας του σήμερα. `Εξυπνα εγκιβωτίζει την αφήγηση στο Δεκέμβρη του 2008 και δείχνει ξανά τις μικρές αντοχές του αναγεννημένου υλικού. Στην αριστερή, λοιπόν, συζήτηση περί των «νέων δεκεμβριανών» δεν ερευνά το παλιό ερώτημα ποιοι και γιατί καταστρέφουν στο πανεπιστήμιο, αλλά ποιοι και γιατί απουσιάζουν από την υπεράσπισή του.

Κλείνω: παρά την αξία του μυθιστορήματός της η Νικολαϊδου δεν θα αποφύγει τους εχθρούς. Από αυτούς δεν θα γλύτωνε ακόμη κι αν παρέθετε το κλασικό «οποιαδήποτε ομοιότητα με γνωστά πρόσωπα και καταστάσεις είναι συμπτωματική».

Επόμενη σελίδα: »